काठमाडौं । गर्मीयाम सुरु भएसँगै बजार मौसमी फलफूलले भरिन थालेका छन्। विशेष गरी तरबुजा, खरबुजा, आँप, लिची, जामुन जस्ता रंगीन र ताजा फलफूलले बजार मात्र होइन, मानिसको थाल पनि सजिन थालेको छ। यस्ता मौसमी फलफूलहरू स्वादिलो त छन् नै, स्वास्थ्यका दृष्टिकोणले पनि अमूल्य छन्।
विशेषज्ञहरूका अनुसार गर्मीमा पानीको मात्रा बढी भएका फलफूलहरूले शरीरलाई ताजा, चनचले र रोगमुक्त राख्न सहयोग गर्छन्। नत्र, तातोमा शरीर सुकेको महसुस हुनुका साथै थकाइ, छालामा समस्या र पाचन गडबडीजस्ता समस्याहरू देखा पर्न सक्छन्।
शरीर हाइड्रेट राख्न उत्कृष्ट स्रोत
गर्मीमा पसिना धेरै आउने भएकाले शरीरबाट पानीको मात्रा छिट्टै निस्कन्छ। यस कारण शरीरलाई सन्तुलित राख्न पानी मात्र होइन, पानीयुक्त फलफूल पनि आवश्यक पर्छ। तरबुजा, खरबुजा, काक्रो, स्ट्रबेरी जस्ता फलहरूमा ९० प्रतिशतभन्दा बढी पानी पाइन्छ, जसले शरीरलाई हाइड्रेट राख्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ।
पाचन प्रणालीलाई सुधार गर्ने
गर्मीमा शरीरको पाचन प्रक्रिया पनि कमजोर हुन सक्छ। यस अवस्थामा फाइबरयुक्त फलफूल सेवनले पाचन प्रणालीलाई सन्तुलनमा राख्न सहयोग गर्दछ। आँप, लिची, अम्बा, जामुनजस्ता मौसमी फलफूलहरूमा फाइबरको मात्रा बढी हुने भएकाले तिनीहरूले पेट सफा राख्न सहयोग गर्छन्।
गर्मीजन्य रोगबाट सुरक्षा
कति फलफूलहरू प्रकृतिमा शीतल हुन्छन्, जसले शरीरको तापक्रम घटाउन सहयोग पुर्याउँछ। उदाहरणका लागि तरबुजा, खरबुजा वा क्यान्टालूप जस्ता फलहरू शरीर भित्रको ताप कम गर्ने गुण हुन्छ। यसले हिट स्ट्रोक, डिहाइड्रेशन, चक्कर लाग्ने, उच्च तापक्रमका कारण आउने टाउको दुखाइ जस्ता समस्या कम गर्न मद्दत गर्छ।
प्रतिरक्षा प्रणाली बलियो बनाउने
गर्मीमा संक्रमण र झाडापखालाको जोखिम बढ्छ। यस्तो अवस्थामा शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बलियो हुनु आवश्यक हुन्छ। मौसमी फलफूलमा पाइने भिटामिन सी, ए, र एन्टिअक्सिडेन्टले प्रतिरक्षा प्रणालीलाई सशक्त बनाउँछ, जसले शरीरलाई संक्रमणविरुद्ध लड्न सक्षम बनाउँछ।
छालालाई चमकिलो र जवान राख्ने
गर्मीमा छालामा डढेलो, झाइपित्ती वा चाउरी आउने समस्या देखिन सक्छ। तर, एन्टिअक्सिडेन्ट र भिटामिनले भरिपूर्ण मौसमी फलफूलहरू छालामा ताजगी ल्याउने मात्र होइन, त्यसलाई प्राकृतिक रूपमा चम्किलो र जवान राख्न पनि सहयोग गर्छन्। फलफूलमा भएको पानीको मात्रा र पोषणतत्त्वले छालाको हाइड्रेशन र कोलाजेन संरचनालाई मजबुत बनाउँछ।
नियमित सेवन आवश्यक
विशेषज्ञहरू भन्छन्, “गर्मीमा मौसमी फलफूलको सेवन गर्नु भनेको स्वास्थ्यमाथि गरिएको लगानी हो।” हरेक दिनको भोजनमा कम्तीमा एक किसिमको मौसमी फल समावेश गर्नु उत्तम मानिन्छ। यसले शरीरलाई आवश्यक पोषण मात्र नभई शारीरिक र मानसिक स्फूर्तिका लागि समेत आवश्यक ऊर्जा प्रदान गर्दछ।
हजुरआमाको पुरानो ज्ञान अहिले विज्ञानले पुष्टि गर्यो
“हाम्रो हजुरआमाले गर्मीमा तरबुजा र आँप खाऊ भन्थिन्,” ६५ वर्षीया निर्मला काफ्ले सम्झन्छिन्, “त्यतिबेला विज्ञान थाहा थिएन, तर अहिले थाहा भयो – त्यो स्वास्थ्यका लागि कति उपयोगी रहेछ।”
आज विज्ञानले पनि स्वीकार गरिरहेको छ कि हजुरआमाहरूले दिएको सल्लाह — मौसमी फलफूल खानुपर्छ भन्ने — अत्यन्त वैज्ञानिक र व्यावहारिक थियो।
निष्कर्ष
गर्मीमा मौसमी फलफूल खानु भनेको न केवल स्वाद र आनन्द लिने कुरा हो, यो त सम्पूर्ण स्वास्थ्य सन्तुलन कायम राख्ने उपाय हो। हाइड्रेशन, पाचन, प्रतिरक्षा प्रणाली र छालाको संरक्षणजस्ता अनेकौं पक्षहरूमा मौसमी फलफूलको योगदान अतुलनीय छ।
तसर्थ, आफ्नो स्वास्थ्यलाई प्राथमिकता दिन चाहनुहुन्छ भने, बजारमा पाइने ताजा मौसमी फलफूलहरू आफ्नो दिनचर्यामा अवश्य समावेश गर्नुहोस्। गर्मी मौसमलाई शीतल बनाउनुहोस् – मौसमी फलफूलसँग।
